Καλέστε +302114051175

Ειδικός Καρδιολόγος Καραμάνου Αλεξάνδρα MD PHD

Αγίου Βασιλείου 6
17343 Άγιος Δημήτριος

Τηλέφωνο +30211 40.51.175
Κινητό τηλέφωνο +306946 63.95.24

%61%6C%65%78%61%6E%64%72%61%6B%61%72%37%40%67%6D%61%69%6C%2E%63%6F%6D

Στην αρχή

Νέα - Ενημέρωση

Προαθλητικός καρδιολογικός έλεγχος-Προαιρετικός ή υποχρεωτικός;

Εισαγωγή

Ο αιφνίδιος καρδιακός θάνατος που σχετίζεται με την άθληση αποτελεί ένα σπάνιο αλλά συνάμα τραγικό συμβάν. Τα θύματα είναι τις περισσότερες φορές νέοι άνθρωποι, φαινομενικά υγιείς, αρκετά συχνά με μια υποκείμενη, αδιάγνωστη καρδιολογική πάθηση. Τίθεται επομένως το εύλογο ερώτημα κατά πόσο μπορούμε να ταυτοποιήσουμε τα άτομα που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο αιφνιδίου καρδιακού θανάτου και να επέμβουμε έγκαιρα, ώστε να περιορίσουμε το επίπεδο της αθλητικής δραστηριότητας και το φάσμα των σπορ μέσα σε ασφαλή πλαίσια. 

Αιτίες

Οι συνηθέστερες αιτίες αιφνιδίου καρδιακού θανάτου κατά τη διάρκεια της άθλησης περιλαμβάνουν τις κακοήθεις αρρυθμίες, όπως η κοιλιακή ταχυκαρδία ή η κοιλιακή μαρμαρυγή. Υποκείμενες οργανικές καρδιοπάθειες (π.χ. υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια, αρρυθμιογόνος δυσπλασία της δεξιάς κοιλίας κ.λ.π.) αυξάνουν τον προαναφερθέντα καρδιολογικό κίνδυνο με τους παρακάτω δύο τρόπους:

  • Η παρατεταμένη άσκηση επάγει δομικές αλλοιώσεις (π.χ. ίνωση, διαταραχή της αρχιτεκτονικής δομής του μυοκαρδίου, διάταση δεξιών και αριστερών καρδιακών κοιλοτήτων) σε άτομα με συγκεκριμένη προδιάθεση με αποτέλεσμα την δημιουργία αρρυθμιολογικού υπόβαθρου.
  • Οι αυξημένες απαιτήσεις του μυοκαρδίου σε οξυγόνο και ενέργεια προκαλούν μέσω ειδικών μηχανισμών (έκκριση κατεχολαμινών, ηλεκτρολυτικές διαταραχές) την αρρυθμιογένεση σε άτομα με υποκείμενη καρδιοπάθεια.

 

Καρδιαγγειακά οφέλη της άσκησης

Είναι αδιαμφισβήτητα τα οφέλη της άσκησης στο καρδιαγγειακό σύστημα καθώς αυτή βοηθά στην ρύθμιση διαφόρων καρδιαγγειακών και μεταβολικών παραμέτρων, όπως της αρτηριακής πίεσης, της χοληστερίνης, των λιπιδίων και του σακχάρου. Τα διάφορα είδη άσκησης (αερόβια ή αναερόβια, υψηλής ή χαμηλής έντασης) προκαλούν διαφορετικές δομικές-προσαρμοστικές μεταβολές του μυοκαρδίου (αθλητική καρδιά) που πολλές φορές συγχέονται με παθολογικές καρδιακές παθήσεις όπως η υπετροφικής μυοκαρδιοπάθεια και μάλιστα αποτελεί μεγάλη πρόκληση για τον καρδιολόγο να διακρίνει την μία από την άλλη κλινική οντότητα.

Πρωτόκολλο προαθλητικού καρδιολογικού ελέγχου

Το πρωτόκολλο του προαθλητικού καρδιολογικού ελέγχου περιλαμβάνει:

-την κλινική εξέταση με την εξέταση των καρδιακών τόνων, την εντόπιση τυχόν φυσημάτων, παθολογικών ήχων ή αρρυθμιών.

-το ΗΚΓ, όπου  πρέπει να γίνει διάκριση των φυσιολογικών παραλλαγών εξαιτίας της άθλησης (π.χ. φλεβοκομβική βραδυκαρδία, πρώιμη επαναπόλωση) από τις ύποπτες ηλεκτροκαρδιογραφικές αλλοιώσεις, που σχετίζονται με κάποια υποκείμενη καρδιολογική πάθηση.

-τον υπέρηχο καρδιάς, που πρέπει να διενεργείται σε όλους τους αθλητές με ύποπτα ευρήματα στην κλινική εξέταση ή το ΗΚΓ, με ιστορικό αιφνιδίου καρδιακού θανάτου ή αρρυθμιολογικό οικογενειακό ιστορικό (υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια) καθώς και σε αθλητές που ασχολούνται με τον πρωταθλητισμό.

-ειδικές εξετάσεις όπως μαγνητική καρδιάς όταν απαιτείται λεπτομερέστερος έλεγχος του μυοκαρδίου με βάση τα ευρήματα του λοιπού καρδιολογικού ελέγχου.

Συστάσεις Αμερικάνικης Καρδιολογικής Εταιρείας

Η Αμερικάνικη Καρδιολογική εταιρεία έχει προτείνει έναν συγκεκριμένο αλγόριθμο προαθλητικού καρδιολογικού ελέγχου, όπου εξετάζονται συγκεκριμένες παράμετροι του ασθενούς  από το ιστορικό, την κλινική εξέταση, το ΗΚΓ και κάποια ειδικά score σε συνδυασμό με παραμέτρους που έχουν να κάνουν με τη δυναμική ή στατική συνιστώσα της άσκησης. Η δυναμική συσνιστώσα έχει να κάνει κατά κύριο λόγο με την κατανάλωση οξυγόνου κατά την διάρκεια της άσκησης. Στα αθλήματα με αυξημένη δυναμική συνιστώσα κατατάσσονται το ποδόσφαιρο, ο μαραθώνιος, το μπάσκετ και η πυγμαχία.

Συμπέρασμα

Ο αθλητισμός έχει ευεργετικά οφέλη στο καρδιαγγειακό σύστημα και γενικότερα στη σωματική και ψυχική υγεία του ανθρώπου, αρκεί να έχει προηγηθεί ο απαιτούμενος προαγωνιστικός έλεγχος, που θα ανιχνεύσει τα άτομα με αυξημένο κίνδυνο αιφνιδίου καρδιακού θανάτου, ώστε να τους δοθούν οι κατάλληλες συστάσεις για το είδος της άθλησης που μπορούν να ακολουθήσουν μέσα σε ασφαλή πλαίσια.

Διακοπή καπνίσματος-Ένα σημαντικό μέτρο καρδιαγγειακής πρόληψης

Εισαγωγή

Το κάπνισμα υπάγεται στις θανατηφόρες διαταραχές εθισμού. Υπολογίζεται ότι σε έναν ισόβιο καπνιστή αναλογεί απώλεια 10 ετών ζωής, όταν ο αντίστοιχος αριθμός είναι <3 έτη σε έναν ασθενή με σοβαρή υπέρταση και <1 έτος σε ασθενή με ήπια υπέρταση. Το κάπνισμα ευθύνεται για μια πληθώρα παθήσεων αλλά και για πάνω από το 50% όλων των αναστρέψιμων θανατηφόρων νοσημάτων στη ζωή ενός καπνιστή, τα μισά εκ των οποίων αφορούν καρδιαγγειακούς θανάτους. Ο 10ετής καρδιαγγειακός κίνδυνος είναι διπλάσιος στους καπνίζοντες συγκριτικά με τους μη καπνίζοντες, ενώ ο σχετικός κίνδυνος ενός καπνιστή ηλικίας <50 ετών είναι 5πλάσιος σε σχέση με τον αντίστοιχο ενός μη καπνιστή της ίδιας ηλικίας.

Παθητικό κάπνισμα

Το παθητικό κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο στεφανιαίας νόσου. Η έκθεση στον καπνό είτε στο οικιακό ή εργασιακό περιβάλλον αυξάνει κατά 30% τον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο. Η απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους μπορεί να συμβάλλει ουσιαστικά στην ελάττωση της επίπτωσης του εμφράγματος.

Μηχανισμοί με τους οποίους το κάπνισμα αυξάνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο

Το κάπνισμα επάγει τόσο την αθηρογένεση όσο και τη θρομβογένεση. Αλλοιώνει την ενδοθηλιακή λειτουργία και τη λειτουργικότητα των αιμοπεταλίων, αυξάνει το οξειδωτικό stress και την ινωδόλυση, προκαλεί φλεγμονή και οξείδωση των λιπιδίων και όλα τα παραπάνω οδηγούν στο σχηματισμό της αθηρωματικής πλάκας. Παρόλο που σε πειραματικές μελέτες τα παραπάνω φαινόμενα φαίνεται να είναι αναστρέψιμα σε μικρό χρόνο μετά τη διακοπή του κανίσματος, στην πραγματικότητα (in vivo) ο σχηματισμός της αθηρωματικής πλάκας δεν είναι πλήρως αναστρέψιμος μετά τη διακοπή του καπνίσματος και επομένως οι καπνιστές δεν πρόκειται ποτέ να φτάσουν στα επίπεδα των μη καπνιστών όσον αφορά τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Διακοπή καπνίσματος

Τα καρδιαγγειακά οφέλη από την διακοπή καπνίσματος είναι αδιαμφισβήτητα. Κάποια από αυτά είναι σχεδόν άμεσα, ενώ κάποια άλλα χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να εκδηλωθούν. Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος ενός ασθενή που έχει διακόψει το κάπνισμα ισοδυναμεί με κάτι ενδιάμεσο μεταξύ αυτού ενός ενεργού καπνιστή και ενός μη καπνιστή. Η διακοπή του καπνίσματος σε έναν ασθενή, που έχει υποστεί έμφραγμα του μυοκαρδίου είναι ίσως το πιο σημαντικό μέτρο δευτερογενούς πρόληψης. Η καρδιαγγειακή θνητότητα ελαττώνεται σημαντικά μέσα στους πρώτους έξι μήνες από τη διακοπή του καπνίσματος. Τυχαιοποιημένες μελέτες υποστηρίζουν ότι ο καρδιαγγειακός κίνδυνος ενός ασθενή που έχει διακόψει το κάπνισμα εξισώνεται με αυτόν ενός μη καπνιστή μετά από 10-15 χρόνια αφότου έχει διακόψει το κάπνισμα. Τα προγράμματα διακοπής καπνίσματος πρέπει να ξεκινούν ήδη κατά τη διάρκεια της νοσηλείας ενός ασθενούς με στεφανιαία νόσο και να συνεχίζονται εντατικοποιημένα και μετά το εξιτήριο σε ειδικά τακτικά ιατρεία. Εκεί ο ειδικός λαμβάνει ένα πλήρες ιστορικό από τον ασθενή σε σχέση με τις καπνιστικές του συνήθειες, ενώ δίνει στον ασθενή να συμπληρώσει κάποια ερωτηματολόγια που αξιολογούν τον βαθμό εθισμού, ώστε να εφαρμοστούν τα κατάλληλα συμβουλευτικά μέτρα.   Ο ιατρός οφείλει να προειδοποιήσει τον ασθενή και για τις πιθανές «παρενέργειες» της διακοπής του καπνίσματος, όπως είναι η απότομη πρόσληψη βάρους (κατά μέσο όρο 5 κιλών) και να τον διαβεβαιώσει ότι τα πλεονεκτήματα της διακοπής αντισταθμίζουν κατά πολύ τα μειονεκτήματα που ενδεχομένως προκύπτουν από την πρόσληψη βάρους.

Μέτρα διακοπής καπνίσματος

Εφόσον αποτύχουν οι συμβουλευτικές μέθοδοι ή και παράλληλα με αυτές εφαρμόζονται επιπλέον μέτρα όπως η θεραπεία με υποκατάστατα νικοτίνης (τσίχλα νικοτίνης, διαδερμικά αυτοκόλλητα νικοτίνης, ρινικά spray ή εισπνοές νικοτίνης, υπογλώσσια δισκία) ή χορήγηση φαρμάκων όπως η βαρενικλίνη και η αντικαταθλιπτική ουσία, βουπροπιόνη.

Ηλεκτρονικό τσιγάρο

Το ηλεκτρονικό τσιγάρο ή αλλιώς ατμιστής λειτουργεί χωρίς φυσική φλόγα, χρησιμοποιώντας μικροηλεκτρονική τεχνολογία. Αποτελείται από την πηγή ενέργειας (επαναφορτιζόμενη μπαταρία ιόντων λιθίου), τη θήκη της μπαταρίας που περιέχει και το κύκλωμα ελέγχου της τάσης, την ηλεκτρική αντίσταση ατμοποίησης (κεφαλή του ατμοποιητή), το δοχείο του υγρού που λειτουργεί και ως θάλαμος ατμοποίησης (αλλιώς γνωστός ως ατμοποιητής όταν πωλείται μαζί με την αντίσταση) και το στόμιο. Χρησιμοποιούν μεν νικοτίνη όπως το τσιγάρο αλλά απαλλαγμένη από τις πλειοψηφία των χημικών εκδόχων και γι αυτό το λόγο θεωρείται λιγότερο επιβλαβές.

Άλλες μέθοδοι

Άλλα μέτρα διακοπής καπνίσματος περιλαμβάνουν τις ατομικές και ομαδικές ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις, την υποστήριξη από τον/την σύντροφο και το οικογενειακό περιβάλλον του καπνιστή, ενώ δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή και αξιόπιστα δεδομένα σχετικά με την αποτελεσματικότητα άλλων εναλλακτικών μεθόδων όπως ο βελονισμός, το laser, η υπνοθεραπεία ή η ηλεκτροδιέγερση.